شکاف لب و کام یکی از نقایص مادرزادی می باشد. برخی از نوزادن از زمانی که متولد می شوند با مشکل باز بودن غیر طبیعی لب بالا و سقف دهان روبرو هستند، که با جراحی شکاف لب و شکاف کام می توان این مشکل را رفع نمود. زمانی این عارضه ایجاد می شوند که بافت کافی برای ایجاد لب و کام وجود ندارد. پارگی یا بسته نشدن کامل لب را، لب شکری و شکاف سقف دهان را شکاف کام می نامند. هر دوی این موارد از نواقص مادرزادی بوده و با درمانهای ارتودنسی و جراحی درمان خواهند شد. در ادامه با مقاله دکتر حیدری همراه باشید.

شکاف لب و کام

شکاف لب و کام روی چه چیزی تاثیر می گذارد ؟

علاوه بر اینکه شکاف لب و کام بر روی زیبایی فرد تاثیرگذار خواهد بود، ممکن است روی روح و روان بیمار تاثیرات منفی داشته باشد ولی با درمان به موقع می توان از تمام این عوارض، پیشگیری نمود. در صورت کلی لب ها در هفته ششم حاملگی به صورت یک قطعه کامل در می آید و کام در اواخر سه ماهگی اول به صورت یک قطعه کامل ایجاد می شود.

این بیماری در همه کشورهای دنیا شیوع دارد و از شایع ترین ناهنجاری های مادرزادی سر و صورت می باشد به طوریکه از هر 700 تولد زنده در کل دنیا یک نفر به این عارضه مبتلا می شود.

انواع مختلف شکاف لب و کام

به طور کلی سه نوع شکاف لب و کام وجود دارد:
  •  فقط لب شکاف دارد.
  •  فقط کام شکاف دارد.
  •  هم لب و هم کام شکاف دارند.
 ممکن است شکاف لب خیلی خفیف باشد و فقط به صورت یک فرورفتگی در لب بالا باشد و یا ممکن است خیلی عمیق باشد و از لب شروع شده و تا سوراخ بینی ادامه پیدا کند و تا کام سخت و حتی تا کام نرم کشیده شود. شکاف لب می تواند یک طرفه یا دو طرفه به وجود آید.
شکاف لب و کام

علل ایجاد شکاف لب و کام

در ایجاد این عارضه عوامل مختلف ژنتیکی و محیطی می تواند تاثیر گذار باشد. عفونت ها و بیماری های دوران بارداری، مصرف برخی از داروها در دوران بارداری، سن بالای مادر و پدر، کمبود اسید فولیک و استرس از جمله عوامل محیطی می باشد که می تواند منجر به بروز شکاف لب یا کام در نوزاد شود.

درمان شکاف لب و کام

این جراحی در سنین 12 تا 18 ماهگی صورت می گیرد، برای دریافت بهترین نتیجه از جراحی شکاف لب و کام، این جراحی باید توسط یک فوق تخصص جراح پلاستیک با تجربه صورت گیرد.

دکتر حیدری فوق تخصص جراحی پلاستیک در زمینه جراحی تجربه بالایی دارند مادرانی که کودکانشان با این مشکل مواجه هستند می توانند مشاوره های لازم را از دکتر حیدری دریافت نمایند.

جراحی شکاف لب با ایجاد یک برش در دو طرف شکاف صورت می گیرد که از لب تا سوراخ بینی امتداد دارد و در انتها دو طرف به همدیگر بخیه زده می شود.

جراحی شکاف کام نسبت به جراحی شکاف لب مشکل تر می باشد زیرا در این جراحی نیاز به ساختن یک کام جدید می باشد. به منظور برطرف کردن شکاف کام با توجه به عمق و بزرگی سوراخ چندین جراحی صورت می گیرد که این جراحی معمولا شش ماه یکبار انجام می گیرد.

درمان شکاف لب و کام

شکاف لب و کام چه زماتی باید درمان شود ؟

این عمل در 3 و 9 ماهگی انجام می شود، هنگامی که وزن کودک به 5 کیلو و نیم رسیده باشد یا در 9 ماهگی به وزن 9 تا 9 و نیم کیو رسیده باشد.

البته عمل شکاف لب بسته به وضعیت بیمار بین 3 تا 4 ماهگی و عمل شکاف کام بین 9 تا 12 ماهگی قابل تغییر می باشد.ولی مسئله اصلی اینجاست که این بیماری در اغلب موارد همراه با ناهنجاری های دیگر است به عنوان مثال یکی از اقدامات اساسی مشاوره با پزشک قلب است در کنار آن بیمار باید سونوگرافی هم انجام دهد زیرا گاهی ناهنجاری های ادراری در این کودکان نیز مشاهده می شود.

مسئله بعدی به معضل شنوایی این کودکان مربوط می شود، بهتر است بدانید عفونت گوش میانی در کودکان باعث بروز شکاف کام می شود و خطری جدی برای شنوایی به وجود می آورد.

توصیه های بعد از عمل شکاف لب و کام

بعد از انجام این جراحی استفاده از پستانک به مدت 3 هفته ممنوع می باشد.

مادران بعد از انجام جراحی باید از کودک خود مراقبت بیشتری کنند و توجه نمایند که به هیچ عنوان کودک انگشت یا اسباب بازی خود را در دهان نگذارد.

بعد از انجام جراحی شکاف لب و کام زمانی که به کودک غذا داده می شود استفاده از سرنگ توصیه می شود. می توانید برای غذا دادن به کودک از لبه کناری قاشق استفاده نمایید.

مشاهده تورم و کبودی بعد از جراحی طبیعی می باشد نگرانی در این رابطه نداشته باشید.

برای کاهش فشاربه زخم و بخیه ها  و جلوگیری از دستکاری محل زخم از نوار های باریکی استفاده می شود که مراقبت از این نوارهای دارای اهمیت بالایی می باشد.

 کودکی که بسیار بی قراری می کند ممکن است بعد از جراحی احساس درد شدیدی داشته باشد در این صورت به جراح اطلاع دهید.

پس از برداشتن چسب های نازک استفاده از پماد جنتامایسین پیشنهاد می شود. نگران جای زخم ایجاد شده به علت جراحی نباشید زیرا جای زخم با گذشت زمان از بین می رود.

شکاف لب و کام چه زماتی باید درمان شود ؟

مدت زمان جراحی شکاف لب و کام

مدت زمان جراحی در این بیماران تقریبا چیزی حدود 3 تا 4 ساعت است و برای انجام این جراحی نیاز به حضور متخصص بیهوشی نوزدان می باشد، چون نمی توانیم از متخصص بیهوشی عادی برای انجام این جراحی استفاده کرد زیرا بیمار نوزاد است و نیاز به تخصص و مراقبت ویژه ای دارد.

ضمن اینکه خطرات این جراحی بالا است و اگر نخستین جراحی به درستی انجام نشود بیمار نمی تواند به بهبودی کامل دست یابد. البته باید در نظر داشت کسانی که وارد این کار می شوند باید با علاقه و تمایل کار کنند و فقط به انگیزه پول جراحی را انجام ندهند.

خطرات جراحی ترمیمی شکاف لب و کام

جراح پلاستیک شما ریسک این جراحی ترمیمی را قبل از جراحی به شما  توضیح می دهد. شایع ترین عوارض این جراحی موارد زیر هستند:

  • خونریزی
  • عفونت
  • درمان ضعیف زخم
  • درمان نامنظم جوشگاه
  • ریسک بی هوشی
  • آلرژی به چسب و بخیه
  • احتمال نیاز به جراحی ثانویه

در جلسه مشاوره از نگرانی ها، نتایج مورد نظر، داروهای مورد استفاده، و سابقه بیماری صحبت کنید. قبل از جراحی نیز باید تست های آزمایشگاهی انجام دهید و احتمالا داروهای خاص به کودکتان بدهید.

مشکلات تغذیه کودک در شکاف لب و کام 

نوزادی که تنها در لب خود شکاف دارند، معمولاً مشکل خاصی در تغذیه و شیر خوردن نخواهد داشت اما در صورتی که کام نیز دچار شکاف باشد، تغذیه کودک دچار مشکل خواهد بود.

به طور طبیعی، کام از  ورود غذا و مایعات به بینی جلوگیری می کند. شکاف کام باعث می‌شود نوزاد حجم قابل توجهی از هوا را وارد معده خود کند و همین­ طورغذا و مایعات هم موجب می شود غذا به بینی او نفوذ کند.

به علاوه شکاف کام مانع چفت شدن سینه مادر  در دهان کودک شده و به همین دلیل تغذیه کودک دچار مشکل خواهد شد. بنابراین، برای کودکی که دچار شکاف کام است نیاز به شیشه‌های خاصی است که به وسیله آن می توان  شیر دوشیده شده مادررا به نوزاد داد. مادران شیردهی که نوزاد دارای شکاف کام دارند، باید با مشاور تغذیه نوزاد و شیردهی، مشورت کنند و کمک بگیرند. به علاوه این نوزادان باید به طور مرتب توسط پزشک معاینه شوند تا نسبت به فرآیند طبیعی وزن­‌گیری آنها اطمینان حاصل آید.

مدت زمان جراحی شکاف لب و کام

مراقبت های بعد از جراحی شکاف لب و کام

نوزاد یا کودک شما معمولا پنج تا هفت روز بعد از جراحی در بیمارستان باقی می‌ماند اما بهبود کامل او ممکن است تا چهار هفته طول بکشد. ناحیه جراحی ممکن است متورم و دردناک باشد.

پزشک نوزادتان دستوراتی را درباره روش شیردهی بعد از جراحی به شما خواهد داد. گاهی اوقات وسایلی برای استفاده نوزادتان پیشنهاد می شود تا حرکت‌های دست او را برای مدتی محدود کند زیرا ممکن است برخورد دست نوزاد به محل زخم مانع از ترمیم مناسب زخم شود. زخم‌های محل جراحی تا چهار هفته نباید تحریک شود یا تحت فشار قرار بگیرد.